Defibrilyator: AED və manual modelin fərqi
Defibrilyator növlərini, şokun tətbiqini və AED ilə manual cihazın fərqini izah edirik. İctimai məkan, klinik monitorinq və istismar ehtiyaclarına da baxırıq.
Defibrilyator nədir və hansı məqsədlə istifadə olunur?
Defibrilyator müəyyən təhlükəli ürək ritmlərində elektrik şoku tətbiq etməklə ürəyin normal ritminin bərpasına kömək etmək üçün istifadə olunan tibbi cihazdır. Onun əsas tətbiq sahələrindən biri qəfil ürək dayanması zamanı təcili müdaxilədir. Elektrik şoku ürək əzələsindəki nizamsız elektrik fəaliyyətini dayandırmağa yönəlir və normal ritmin yenidən yaranmasına şərait yarada bilər. Bununla belə, cihaz hər ürək dayanmasında şok tətbiq etmir: müdaxilənin uyğunluğu aşkar edilən ritmdən asılıdır. Bu səbəbdən ritmin düzgün qiymətləndirilməsi istifadənin əsas hissəsidir.
Qəfil ürək dayanması ilə infarkt eyni anlayış deyil. İnfarkt ürək əzələsinin qan təchizatının pozulması ilə bağlıdır, ürək dayanmasında isə ürək qanı effektiv şəkildə dövr etdirə bilmir. İnfarkt bəzi hallarda ürək dayanmasına səbəb ola bilər. Defibrilyator sinə ağrısını aradan qaldırmaq və ya bütün ürək xəstəliklərini müalicə etmək üçün nəzərdə tutulmur. Onun istifadəsi təcili yardım çağırılması və ürək-ağciyər reanimasiyası ilə birlikdə qiymətləndirilir. Klinik müdaxilənin seçilməsində həkim və müvafiq hazırlığı olan mütəxəssisin rəyi vacibdir.
Defibrilyator necə işləyir və nə vaxt şok tətbiq olunur?
Defibrilyasiyanın iş prinsipi ürəyə qısa müddətli elektrik impulsunun ötürülməsinə əsaslanır. Şok xüsusilə mədəciklərin fibrilyasiyası və nəbzsiz mədəcik taxikardiyası kimi ritmlərdə nəzərdən keçirilir. Bu ritmlərdə ürəyin elektrik fəaliyyəti effektiv qan dövranını təmin etmir. Elektrik impulsu nizamsız fəaliyyəti dayandırmağa və ürəyin öz ritminin yenidən yaranmasına imkan yaratmağa yönəlir. Asistoliya və nəbzsiz elektrik aktivliyi kimi hallarda isə şok uyğun müdaxilə deyil; reanimasiya tədbirləri davam etdirilməlidir. Ritmin müəyyənləşdirilməsi cihazın növündən asılı olaraq avtomatik təhlil və ya peşəkar qiymətləndirmə ilə aparılır.
Xarici defibrilyasiya zamanı elektrik impulsu döş qəfəsinə yerləşdirilən elektrodlar vasitəsilə ötürülür. Elektrodların düzgün yerləşdirilməsi, dəri ilə uyğun təması və analiz zamanı hərəkətin məhdudlaşdırılması cihazın istifadəsində əhəmiyyətlidir. AED istifadəçisi cihazın səsli və ya vizual göstərişlərinə, elektrod üzərindəki yerləşdirmə təsvirlərinə və təcili yardım dispetçerinin yönləndirməsinə əməl etməlidir. Ritm təhlili və şok tətbiqi zamanı xəstəyə toxunmaq olmaz. Şokdan sonra növbəti addımlar cihazın göstərişlərinə uyğun həyata keçirilir; reanimasiya tədbirlərinin lazımsız fasilələrlə dayandırılmasından qaçmaq vacibdir, çünki qan dövranının dəstəklənməsi davamlı diqqət tələb edir.
AED və manual defibrilyator arasındakı fərq nədir?
AED avtomatik xarici defibrilyator anlayışını ifadə edir və ürək ritmini özü təhlil edən cihazlar qrupuna aiddir. Yarıavtomatik AED şokun lazım olduğunu müəyyən etdikdə istifadəçiyə xəbərdarlıq edir, şok isə istifadəçinin müvafiq düyməni basması ilə tətbiq olunur. Tam avtomatik növdə cihaz xəbərdarlıqdan sonra şoku özü verir. Bu fərq ümumi cihaz növlərinə aiddir. AED yanaşmasının əsas üstünlüyü istifadəçini mərhələlərlə yönləndirməsi və ritmin şoka uyğunluğunu avtomatik qiymətləndirməsidir. İstifadəçi konkret cihazın təlimatını bilməli və göstərişləri ardıcıl izləməlidir.
Manual defibrilyatorda ürək ritmini tibb mütəxəssisi qiymətləndirir və şokun tətbiqi ilə bağlı qərarı özü verir. Enerji seçimi və müdaxilənin vaxtı klinik vəziyyətə, istifadə təlimatına və tibbi protokola əsaslanır. Bu səbəbdən manual cihaz peşəkar hazırlıq tələb edir və əsasən klinik mühitdə istifadə olunur. AED ilə manual cihaz arasındakı seçim yalnız idarəetmə fərqi deyil: müəssisənin iş şəraiti, müdaxilə edən heyətin bacarıqları və monitorinq ehtiyacı da nəzərə alınmalıdır. Monitorlu defibrilyator anlayışı isə əlavə müşahidə imkanlarını bildirir; cihazın idarəetmə rejimləri ayrıca yoxlanmalıdır.
İctimai yerlərdə AED istifadəsi necə təşkil edilməlidir?
İctimai yerlərdə AED-nin məqsədi təcili tibbi yardım gələnədək qəfil ürək dayanmasına ilkin müdaxiləni dəstəkləməkdir. Ticarət mərkəzi, idman obyekti, ofis və insanların sıx olduğu digər məkanlarda cihazın əlçatanlığı təşkilati planın bir hissəsi kimi nəzərdən keçirilə bilər. AED görünən, işarələnmiş və tez çatılan yerdə saxlanmalıdır. Məsul şəxslər cihazın yerini, təcili yardım çağırma qaydasını və ilkin müdaxilə ardıcıllığını bilməlidir. Təlimlər yalnız cihazın düymələrini deyil, hadisə zamanı rol bölgüsünü də əhatə etməlidir. Bu yanaşma fövqəladə vəziyyətdə vaxt itkisinin azaldılmasına kömək edir.
Şəxs reaksiya vermirsə və normal nəfəs almırsa, yaxud yalnız nizamsız, xırıltılı nəfəs cəhdləri varsa, təcili yardım çağırılmalı və ürək-ağciyər reanimasiyasına başlanmalıdır. Başqa bir şəxs varsa, ondan AED gətirməsi istənilə bilər. Cihaz açıldıqdan sonra onun göstərişləri izlənir, elektrodlar açıq döş qəfəsinə yerləşdirilir və analiz zamanı xəstəyə toxunulmur. AED şok tövsiyə etmirsə, bu, təhlükənin keçməsi demək deyil. Reanimasiya cihazın və dispetçerin göstərişlərinə uyğun davam etdirilir. Mütəxəssis məsləhəti vacib olsa da, təcili yardımın çağırılması və ilkin müdaxilə gecikdirilməməlidir.
Klinikada defibrilyator və monitorinq ehtiyacları
Klinikada defibrilyator seçimi xəstələrin vəziyyəti, təcili müdaxilə ssenariləri və heyətin hazırlığı ilə əlaqələndirilir. Təcili yardım, intensiv nəzarət və digər peşəkar tibbi mühitlərdə ürək ritminin izlənməsi qərarverməyə dəstək verir. Monitorlu cihaz ritm məlumatını müşahidə etməyə imkan yaradır, əlavə monitorinq funksiyaları isə konkret komplektasiyadan asılı olur. Belə cihazın qiymətləndirilməsində yalnız defibrilyasiya deyil, ekran məlumatlarının istifadəsi, elektrodlarla iş və müəssisənin mövcud müdaxilə protokolları da nəzərə alınmalıdır. Seçimə cihazla işləyəcək həkim və məsul texniki əməkdaşın cəlb edilməsi məqsədəuyğundur.
INEX kataloqunda Defibrilyator - DEF-7000, ARI, MK 00514 xəstənin həyati funksiyalarını izləmək və təcili kardioloji müdaxilə üçün nəzərdə tutulan monitorlu defibrilyator kimi təqdim olunur. Modelin təsvirində ürək ritminin, yəni ECG-nin və oksigen saturasiyasının, yəni SpO₂-nin monitorinqi yer alır. Bəzi hallarda NIBP ilə qan təzyiqinin və TEMP ilə bədən temperaturunun izlənməsi də qeyd olunur. Peşəkar tibbi mühit və təcili yardım avtomobilləri üçün nəzərdən keçirilən bu cihazın uyğun komplektasiyası barədə ətraflı məlumatı cihaz səhifəsindən və ya INEX-dən əldə etmək olar.
AED-7000 hansı istifadə məqsədi üçün nəzərdə tutulub?
INEX kataloqunda Defibrilyator - AED-7000, ARI, MK 00513 qəfil ürək dayanması zamanı istifadə üçün nəzərdə tutulmuş yarıavtomatik xarici defibrilyatordur. Cihaz ürək ritmini təhlil edir və elektrik şokunun tətbiqi barədə istifadəçiyə xəbərdarlıq edir. Yarıavtomatik idarəetmədə şokun verilməsi istifadəçinin cihazın göstərişinə uyğun hərəkəti ilə həyata keçirilir. Modelin təyinatında ilkin tibbi müdaxilə, xəstəxana, klinika və təcili yardım maşınlarında istifadə qeyd olunur. Məqsəd uyğun ritmlərdə normal ürək ritminin bərpasına yönələn müdaxiləni dəstəkləməkdir; nəticə isə hadisənin xüsusiyyətlərindən və ümumi reanimasiya tədbirlərindən asılıdır.
AED-7000 modelini nəzərdən keçirərkən onun yarıavtomatik xarici defibrilyator olması ilə müəssisənin istifadə ssenarisini uyğunlaşdırmaq lazımdır. Əsas suallar cihazı kimin istifadə edəcəyi, harada saxlanacağı və hadisə zamanı ona necə çatılacağı ilə bağlıdır. İctimai məkan üçün seçimdə istifadə təlimatı, elektrodların uyğunluğu və məsul əməkdaşların hazırlığı ayrıca qiymətləndirilməlidir. Klinikada isə AED-nin mövcud təcili müdaxilə planındakı rolu müəyyənləşdirilir. Model haqqında ətraflı məlumat üçün cihaz səhifəsinə baxmaq və ya INEX-ə müraciət etmək olar. Seçim zamanı ümumi AED xüsusiyyətləri avtomatik olaraq konkret modelin imkanları kimi qəbul edilməməlidir.
Defibrilyatorun qiymətinə və istismarına nə təsir edir?
Defibrilyatorun qiymətinə cihazın növü, idarəetmə yanaşması, monitorinq imkanları və komplektasiya təsir edə bilər. AED ilə peşəkar monitorlu cihazı yalnız alış xərci əsasında müqayisə etmək düzgün deyil, çünki onların istifadə məqsədləri fərqlənə bilər. Elektrodlar və digər istifadə materialları, texniki xidmət ehtiyacı və heyətin hazırlanması da ümumi istismar planında nəzərə alınmalıdır. Müqayisə eyni istifadə ssenarisi üçün aparıldıqda daha faydalı olur. Seçilmiş cihazın dəqiq qiyməti üçün onun səhifəsinə baxmaq və ya INEX-dən məlumat almaq tövsiyə olunur.
İstismar planı cihazın alınması ilə bitmir. Müəssisədə müntəzəm yoxlamalara cavabdeh şəxs müəyyən edilməli, elektrodların istifadə müddəti və enerji mənbəyinin vəziyyəti istehsalçının təlimatına uyğun izlənməlidir. Saxlama şəraiti, cihazın əlçatanlığı və istifadə sonrası hazırlıq vəziyyətinin bərpası da vacibdir. Yoxlamaların qeydə alınması məsuliyyət bölgüsünü aydınlaşdırır və cihazın istifadəyə hazırlığının izlənməsinə kömək edir. Texniki nasazlıq əlamətləri olduqda cihazın təlimatına uyğun davranılmalı və texniki servisə müraciət edilməlidir. Əməkdaşların biliklərini müntəzəm yeniləməsi isə hadisə zamanı ardıcıl və təhlükəsiz müdaxiləni dəstəkləyir.
İstifadə məkanına uyğun defibrilyatoru müəyyən edin
Seçimə məkanın ehtiyacını müəyyənləşdirməklə başlayın: ictimai yerdə ilkin müdaxilə üçün AED yanaşması, peşəkar klinik mühitdə isə monitorinq və mütəxəssis idarəetməsi ehtiyacı qiymətləndirilir. Sonra istifadəçi heyətini, cihazın yerləşəcəyi nöqtəni və fövqəladə vəziyyət planını müəyyən edin. Uyğun modelin təyinatını, komplektasiyasını və istifadə materiallarını cihaz səhifəsi üzrə nəzərdən keçirin. Klinik seçimdə həkim və məsul mütəxəssisin rəyini alın. Son mərhələdə təlim, texniki xidmət və dövri yoxlamaların necə təşkil olunacağını planlaşdırın. Beləliklə, seçim təkcə cihazın adına deyil, real iş şəraitinə əsaslanır.
2014-cü ildən fəaliyyət göstərən INEX defibrilyator seçimi və istifadəsinin təşkilində çatdırılma və quraşdırma, texniki servis, zəmanət və istifadəyə dair təlim imkanları ilə dəstək göstərə bilər. Alışın planlaşdırılması üçün 48 ayadək hissəli ödəniş imkanı da mövcuddur. Müraciət zamanı məkanın növünü, istifadəçi heyətini və monitorinq ehtiyacını bildirmək uyğun cihazın müzakirəsini asanlaşdırır. AED-7000 və DEF-7000 modellərini məqsədlərinə görə müqayisə edib cihaz səhifələrinə baxa, ətraflı məlumat üçün INEX-ə müraciət edə bilərsiniz. Tibbi tətbiq planını isə həkim və müvafiq mütəxəssislə birlikdə formalaşdırmaq vacibdir.
