Əlil arabası: ölçü və hərəkət rahatlığı
Əlil arabası növlərini, oturacaq ölçülərini və motorlu modellərin fərqlərini araşdırırıq. Ev, küçə və avtomobildə uyğunluğu yoxlamaq yollarını göstəririk.
Əlil arabası nədir və hansı ehtiyaclara xidmət edir?
Əlil arabası yeriməsi məhdudlaşan və ya hərəkət zamanı dəstəyə ehtiyac duyan şəxsin oturaq vəziyyətdə hərəkət etməsinə imkan verən köməkçi vasitədir. İstifadəçi onu özü idarə edə, müşayiət edən şəxsin köməyindən yararlana və ya uyğun motorlu növdə elektrik idarəetməsindən istifadə edə bilər. Seçim yalnız hərəkət imkanına deyil, oturma vəziyyətinə, gündəlik istifadə müddətinə və mühitə də bağlıdır. Buna görə uyğun araba müəyyənləşdirilərkən insanın fiziki ehtiyacları ilə evdə, işdə və açıq havada qarşılaşdığı şərait birlikdə qiymətləndirilir.
Əlil arabaları sadə və ənənəvi, transfer, spastik istifadəçilər üçün nəzərdə tutulan, motorlu və sudnalı növlərə ayrılır. Bu bölgü ilkin istiqamət verir, amma eyni növə aid arabalar istifadə rahatlığı və uyğunluq baxımından fərqlənə bilər. Məqsəd sadəcə bir yerdən digərinə keçmək deyil, gündəlik fəaliyyətlərə uyğun oturma və hərəkət imkanını təşkil etməkdir. Xüsusilə uzunmüddətli istifadə, qeyri-iradi hərəkətlər və bədən mövqeyini saxlama çətinliyi olduqda seçim həkim, fizioterapevt və ya reabilitasiya mütəxəssisinin qiymətləndirməsi ilə aparılmalıdır.
Sadə və transfer üçün əlil arabaları necə fərqlənir?
Sadə və ənənəvi əlil arabası gündəlik hərəkət ehtiyacının qarşılanması üçün nəzərdən keçirilən əsas növlərdəndir. Transfer üçün nəzərdə tutulan araba isə istifadəçinin başqa yerə aparılması və müşayiətlə hərəkəti kontekstində qiymətləndirilir. Seçim zamanı şəxsin arabanı özü idarə edib-etməyəcəyi, köməkçinin iştirakı və istifadə məsafəsi nəzərə alınmalıdır. Transfer adlandırılması təkbaşına yataqdan arabaya keçidi təmin edən xüsusi mexanizmin olduğunu göstərmir. Oturacağa keçid üsulu, qol və ayaq dayaqlarının quruluşu, həmçinin köməkçinin rahat idarəetməsi konkret cihaz üzrə yoxlanmalıdır.
INEX kataloqunda Sadə Əlil Arabası - LY-H10 (MK 00610) sadə növ, Transfer üçün Əlil Arabası - LY-H12 (MK 00612) isə transfer növü kimi təqdim olunur. Ənənəvi əlil arabası - YK902C (MK 00660), Ənənəvi əlil arabası - YK205LHQ (MK 00661) və Ənənəvi əlil arabası - YK204BJ (MK 00662) ənənəvi növə aiddir. Bu modellər arasında seçim edərkən istifadəçinin ölçülərini və hərəkət şəraitini əsas götürün. Ölçü, idarəetmə və istifadə imkanları barədə ətraflı məlumat üçün cihaz səhifəsinə baxın və ya INEX-ə müraciət edin.
Spastik və sudnalı əlil arabası hansı hallarda nəzərdən keçirilir?
Spastiklik əzələ tonusunun artması ilə əlaqəli olub oturma vəziyyətini və hərəkətlərin idarəsini çətinləşdirə bilər. Belə ehtiyaclarda araba seçimi sadəcə daşınma rahatlığı ilə məhdudlaşmır; gövdənin, çanağın və ayaqların mövqeyi də qiymətləndirilir. Ümumi olaraq postural dəstək həlləri istifadəçinin ehtiyacına uyğun seçilir və mütəxəssis tərəfindən tənzimlənir. Sudnalı növ isə tualet ehtiyacının oturaq vəziyyətdə təşkilinə yönəlir. Onun seçimində oturacağa təhlükəsiz keçid, gigiyena, təmizləmə və istifadə yerinin uyğunluğu əsasdır. Bu iki növ fərqli ehtiyaclara xidmət etdiyindən bir-birinin birbaşa əvəzi sayılmamalıdır.
INEX kataloqunda Spastik Xəstələr üçün Əlil Arabası - YK958 (MK 00663) spastik istifadəçilər üçün nəzərdə tutulan növ kimi yer alır. Sudnalı Əlil Arabası - LY-H05 (MK 00611) və Sudnalı Əlil Arabası - YK6091 (MK 00664) isə sudnalı növə aiddir. Seçimi modelin adı ilə məhdudlaşdırmayın: istifadəçinin oturma ehtiyacı, köməkçinin iştirakı və gigiyenik qulluq qaydası birlikdə nəzərdən keçirilməlidir. Konkret modelin quruluşu və uyğunluğu barədə cihaz səhifəsindən və ya INEX-dən məlumat alın, tibbi ehtiyaclar üçün mütəxəssis rəyi ilə hərəkət edin.
Motorlu əlil arabası seçərkən nələrə baxılmalıdır?
Motorlu əlil arabası elektrik mühərriki ilə hərəkət edir və istifadəçi uyğun idarəetmə vasitəsi ilə istiqaməti müəyyənləşdirir. Bu növ əl ilə hərəkətin çətin olduğu hallarda nəzərdən keçirilə bilər, amma seçim yalnız qol gücünə əsaslanmamalıdır. İdarəetmə vasitəsinə çatmaq, onu dəqiq istifadə etmək, maneələri görmək və təhlükəli vəziyyətdə dayanmaq bacarığı da əhəmiyyətlidir. Görmə, diqqət, koordinasiya və oturma vəziyyəti birlikdə qiymətləndirilməlidir. İdarəetmə çətinliyi olan şəxslər üçün uyğun həll reabilitasiya mütəxəssisinin iştirakı ilə seçilməli, istifadə təlimi də planlaşdırılmalıdır.
Motorlu növdə istifadə marşrutu və enerji təminatı ayrıca düşünülməlidir. Evdə dönmə sahəsi, giriş qapıları, lift və şarj üçün uyğun yer seçimin praktik tərəfini müəyyən edir. Açıq havada səthin vəziyyəti və maililik də nəzərə alınır. Akkumulyator, şarj qaydası, hərəkət imkanları və maneələr üzrə məhdudiyyətlər konkret cihazın istehsalçı təlimatından öyrənilməlidir. Motorlu arabanın hər yolda eyni şəkildə işləyəcəyini qəbul etmək düzgün deyil. İstifadəçi və köməkçi idarəetməni, dayanmanı və təhlükəsiz hərəkət qaydalarını istifadədən əvvəl mənimsəməlidir.
Əlil arabası ölçüləri necə seçilir?
Əlil arabası ölçüləri seçilərkən oturacağın eni, dərinliyi və hündürlüyü istifadəçinin bədən quruluşuna uyğun qiymətləndirilir. Həddindən artıq dar oturacaq yanlardan sıxılma yarada, çox geniş oturacaq isə bədən mövqeyini və təkərlərə çatmağı çətinləşdirə bilər. Dərinlik budların dəstəklənməsinə imkan verməli, diz arxasında sıxılma yaratmamalıdır. Ölçü götürərkən gündəlik geyim və istifadə ediləcək oturacaq yastığı nəzərə alınır. Təkcə boy göstəricisinə əsaslanmaq əvəzinə, oturaq vəziyyətdə fərdi ölçülər götürülməsi və mümkün olduqda arabanın sınaqdan keçirilməsi daha məqsədəuyğundur.
Oturacaq hündürlüyü ayaqların düzgün dəstəklənməsinə, masaya yaxınlaşmağa və arabaya keçidə təsir edir. Ayaq dayaqları budların və çanağın mövqeyini pozmadan tənzimlənməli, ayaqlar hərəkət zamanı təhlükəsiz yerləşməlidir. Qol dayaqlarının səviyyəsi çiyinləri yuxarı qaldırmamalı və qolların rahat dayanmasına imkan verməlidir. Arxalığın uyğunluğu isə gövdə nəzarəti və oturma ehtiyacı ilə bağlıdır. Bunlar ümumi seçim prinsipləridir; fərdi tənzimləmə mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirilir. Arabanın icazə verilən yük həddi də yoxlanmalı, istifadəçinin çəkisi və daşınan əşyalar birlikdə nəzərə alınmalıdır.
Ev, küçə və avtomobil üçün uyğunluğu necə yoxlamaq olar?
Arabanın oturacaq ölçüsü ilə ümumi eni eyni deyil: təkərlər və digər hissələr keçid üçün lazım olan sahəni artırır. Buna görə evdə qapıların keçid eni, dəhlizlər, otaqlarda dönmə sahəsi və lift girişi ölçülməlidir. Hamam və tualetə yaxınlaşma imkanı da gündəlik istifadəyə təsir edir. Xalça, astana və döşəmə səthləri üzərində hərəkət ayrıca nəzərdən keçirilir. Kağız üzərində uyğun görünən seçim praktik marşrutda çətinlik yarada bilər. Mümkün olduqda evdə ən çox istifadə edilən yolu əvvəlcədən qiymətləndirmək faydalıdır.
Açıq havada istifadə üçün səthin hamarlığı, bordürlər, panduslar və marşrut boyunca kömək imkanları düşünülməlidir. Avtomobildə daşınma planlaşdırılırsa, arabanın qatlanma və sökülmə imkanları, baqaj sahəsi və onu yerləşdirən şəxsin fiziki imkanları konkret model üzrə yoxlanır. Arabanın avtomobildə daşınması ilə istifadəçinin onun üzərində oturaraq avtomobildə getməsi fərqli məsələlərdir. İkinci halda yalnız bu istifadəyə uyğunluğu təsdiqlənən həll və istehsalçı göstərişləri əsas götürülməlidir. Oturacaqlar arasında keçid isə tələsmədən, uyğun kömək və təhlükəsiz üsulla təşkil edilməlidir.
Uzunmüddətli istifadə və təhlükəsiz keçid üçün nə vacibdir?
Gündəlik istifadə müddəti artdıqca oturma rahatlığı ilə yanaşı dərinin vəziyyəti və bədən mövqeyi də diqqət tələb edir. Oturacaq yastığı ehtiyaca uyğun seçilməli, sadəcə yumşaqlıq meyarı ilə qiymətləndirilməməlidir. Uzun müddət eyni vəziyyətdə oturan şəxslərdə təzyiqin paylanması və mövqe dəyişmə planı mütəxəssislə müzakirə olunur. Dəridə davamlı qızartı, narahatlıq və ya yeni ağrı yaranarsa, oturma quruluşu yenidən qiymətləndirilməlidir. Uyğun araba seçimi tibbi nəzarəti əvəz etmir; fərdi qulluq və hərəkət planı ayrıca əhəmiyyət daşıyır.
Arabaya oturmaq və arabadan qalxmaq zamanı hərəkəti saxlamaq üçün əyləclər istehsalçı təlimatına uyğun tətbiq edilməlidir. Ayaq dayaqlarının keçidə mane olmaması təmin olunmalı, istifadəçi ayaq dayaqlarının üzərinə qalxaraq dayanmağa çalışmamalıdır. Köməkçi arabanı hansı hissələrdən tutacağını bilməli, çıxarıla bilən hissələrdən qaldırmamalıdır. Gündəlik yoxlamada təkərlərin, əyləclərin və bərkidici hissələrin vəziyyətinə baxılır. Təmizləmə və qulluq qaydaları konkret cihazın təlimatına əsaslanır. Maili səthdə hərəkət və oturacaqlar arasında keçid üçün uyğun üsul istifadəçiyə və köməkçiyə mütəxəssis tərəfindən göstərilməlidir.
Gündəlik hərəkət şəraitinə uyğun yekun qərar
Əvvəlcə istifadə məqsədini yazın: gündəlik müstəqil hərəkət, müşayiətlə daşınma, xüsusi oturma dəstəyi və ya tualet ehtiyacının təşkili. Sonra istifadəçinin oturaq ölçülərini, çəkisini, gövdə nəzarətini və idarəetmə imkanını qiymətləndirin. Evdə əsas keçidləri ölçün, açıq hava marşrutunu və avtomobildə daşınma ehtiyacını qeyd edin. Bu məlumatlarla uyğun növü daraltmaq və modelləri müqayisə etmək daha asandır. Son qərardan əvvəl oturma rahatlığını, dayaqlara çatmağı, keçid üsulunu və köməkçinin idarəetməsini yoxlayın. Tibbi ehtiyaclar olduqda seçimi mütəxəssis rəyi ilə tamamlayın.
2014-cü ildən fəaliyyət göstərən INEX-ə müraciət edərkən topladığınız ölçüləri və istifadə ssenarisini paylaşın. Seçdiyiniz modelin oturacaq və ümumi ölçüləri, yük həddi, daşınma imkanları və qulluq qaydaları barədə suallar verin. Ətraflı məlumatı cihaz səhifəsində nəzərdən keçirmək də modelləri ehtiyacınıza uyğun müqayisə etməyə kömək edir. INEX çatdırılma, zəmanət və 48 ayadək hissəli ödəniş imkanı təqdim edir. Bu imkanlar barədə müraciət zamanı məlumat ala bilərsiniz. Seçimin əsas meyarı isə istifadəçinin ölçülərinə, təhlükəsiz hərəkətinə və gündəlik şəraitinə uyğunluq olmalıdır.
